W obecnej sytuacji geopolitycznej państw Unii Europejskiej oraz w dobie kryzysu energetycznego i klimatycznego konieczna jest dywersyfikacja dostaw paliw i uniezależnienia się od dostawców z niepewnych politycznie regionów świata. Odpowiedzią na ten problem są odnawialne źródła energii.

Z niepokojem patrzymy na wahania cen paliw oraz wzrost cen energii elektrycznej. Koniecznym i właściwym kierunkiem rozwoju jest wykorzystanie potencjału odnawialnych źródeł energii (OZE) jakim dysponuje Polska. Biomasa, wiatr i słońce to główne zasoby OZE uzupełnione mniejszymi zasobami energii wodnej i geotermalnej.

Według szacunków Instytutu Energetyki Odnawialnej realny potencjał techniczny, czyli taki, którego wykorzystanie jest możliwe w sensie ekonomicznym wynosi ok. 1160 PJ rocznie. Dla porównania w 2005 roku zapotrzebowanie na energię końcową w Polsce wyniosło 2600 PJ. Należałoby brać przykład z krajów zachodnich, które już dawno dostrzegły możliwości efektywnego wykorzystania OZE m.in. Dania 27% konsumowanego prądu pozyskuje właśnie OZE. Wielka Brytania dąży, aby za 12 lat połowę energii elektrycznej pozyskiwać z wiatru.

W Niemczech, gdzie panują podobne warunki geograficzne, co w Polsce, moc zainstalowana wiatraków wynosi już 20 tys. MW (w Polsce 100 razy mniej). W tym zakresie należałoby wykorzystać również doświadczenie i potencjał firm projektowych specjalizujących się w projektowaniu nie tylko całych fabryk, ale również kogeneracyjnych źródeł ciepła i energii elektrycznej. W tym zakresie niezbędne są inwestycje oraz przejrzyste prawodawstwo. Polska, jako członek Unii Europejskiej oraz jedno z państw, które podpisało protokół z Kioto zobowiązała się do osiągnięcia pewnych standardów, co zostało ujęte w dokumencie „POLITYKA ENERGETYCZNA POLSKI DO 2030 ROKU”. Podstawowymi celami ilościowymi polityki energetyczno - ekologicznej Polski, związanymi z rozpowszechnieniem zagospodarowania źródeł odnawialnych w energetyce są m.in.: 6% redukcji emisji gazów cieplarnianych w latach 2008 - 2012 w stosunku do roku bazowego 1988, udział energii elektrycznej wytwarzanej w odnawialnych źródłach energii w całkowitym krajowym zużyciu energii elektrycznej w wysokości 7,5% w latach 2010 - 2014, 4% udziału energii elektrycznej wytworzonej z biomasy w skali zużycia krajowego do roku 2010, 5,75% udziału biopaliw na rynkach benzyny i oleju napędowego do końca 2010.

Odnawialne źródła energii, w tym biopaliwa, przyczyniają się do zwiększenia dywersyfikacji źródeł energii, a przez to do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego kraju. W związku z powyższym rozwój wykorzystania OZE jest jednym z priorytetów polityki państwa w odniesieniu do sektora energetycznego. W celu zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii w bilansie energetycznym wprowadzono do polskiego systemu prawnego rozwiązania implementujące dyrektywę 2001/77/WE.

Mechanizm wsparcia w postaci systemu świadectw pochodzenia - tzw. „zielonych certyfikatów”. Uzupełnieniem tego mechanizmu, jest obowiązek zakupu przez przedsiębiorstwa energetyczne pełniące role sprzedawcy z urzędu całej energii elektrycznej wytworzonej ze źródeł odnawialnych z jednostek przyłączonych do sieci znajdujących się w obszarze działania danego sprzedawcy z urzędu, po średniej cenie rynkowej energii elektrycznej. W rezultacie wytwórca energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych uzyskuje dochody z dwóch źródeł: ze sprzedaży praw majątkowych, wynikających ze świadectw pochodzenia oraz ze sprzedaży fizycznej energii elektrycznej.

Dodatkowymi zachętami dla rozwoju wykorzystania odnawialnych źródeł energii są: obniżenie o 50% kosztów przyłączenia źródeł odnawialnych do sieci elektroenergetycznej, obowiązek zapewnienia przez operatora systemu elektroenergetycznego pierwszeństwa w świadczeniu usług przesyłania energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, zwolnienie przedsiębiorstw energetycznych wytwarzających energie elektryczna z odnawialnych źródeł w jednostkach o mocy poniżej 5 MW z opłat za udzielenie koncesji oraz opłat związanych z uzyskaniem i rejestracja świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych.

Wyżej wymienione mechanizmy stworzyły korzystne warunki dla inwestorów i dały poważny impuls do rozwoju energetyki odnawialnej. Dodatkowo w ramach programów operacyjnych na lata 2007 - 2013 finansowanych z funduszy europejskich przewidziano możliwość uzyskania w kolejnych latach bezpośredniego wsparcia przez podmioty realizujące nowe inwestycje w zakresie infrastruktury do produkcji energii z OZE.

Powyższe działania odzwierciedlają się w planowanych inwestycjach. Do budowy spalarni śmieci przygotowuje się Kraków, a szacunkowy koszt budowy wyniesie 550 mln zł. Śląsk na podobne inwestycje ma otrzymać dotacje w wysokości 600 mln zł z funduszy inwestycyjnych Unii Europejskiej. Z kolei Południowy Koncern Energetyczny przymierza się do budowy farmy wiatrowej. Niewykluczone, że powstanie ona na terenach należących do koncernu, gdzie dotychczas składowano popiół.

Inwestycje w odnawialne źródła energii są konieczne ze względu na bezpieczeństwo energetyczne kraju, co stwarza ogromny potencjał do wykorzystania przez rynek finansowy oraz branże projektowe.

Autor: dr Tomasz Zacharz / Tebodin SAP-Projekt Sp. z o.o